toruń

Niewielu toruńczyków wie, że przebicie przejazdu pod Łukiem Cezara i położenie tam torów tramwajowych wiązało się ściśle z pomnikiem Kopernika. Przechodząc pod Łukiem Cezara napotykamy tam mosiężną tablicę o wymiarach 90×60 cm wmontowaną pomiędzy szyny tramwajowe. Napis na tablicy brzmi:

i nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że właśnie ten fakt, doprowadził do poważnego okaleczenia pomnika astronoma.
Pierwszy tramwaj, na razie konny, ruszył w Toruniu 16 maja 1891 roku. Małe, krótkie wagoniki dzielnie spisywały się na wąskich, krętych ulicach Starówki i bez najmniejszych problemów pokonywały wiele ostrych zakrętów występujących najliczniej w pobliżu Rynku Staromiejskiego.
Z ul. Kopernika, tory pod kątem prostym skręcały w ulicę św. Ducha, potem pod takim samym kątem w ul. Różaną, by przed pomnikiem Kopernika skręcić w ul. Chełmińską.

Dnia 1 lutego 1899 roku, na ulicach Torunia pojawił się pierwszy tramwaj elektryczny. Elektryfikacja linii nie wpłynęła na zmianę ukształtowania torowisk w obrębie Starego Miasta. Tramwaj nadal skręcał przed pomnikiem Astronoma, nie stwarzając dla niego na razie żadnego zagrożenia. Stan taki trwał do lat trzydziestych ubiegłego wieku, kiedy to urzędujący od 1924 roku prezydent Torunia, Antoni Bolt zlecił swojemu współpracownikowi, architektowi ?urbaniście Ignacemu Tłoczkowi sporządzenie planu modernizacji miasta. Należy tu podkreślić, że prezydent był szczególnie uwrażliwiony na punkcie budownictwa drogowego w mieście. Za jego kadencji, w bardzo krótkim czasie, powstały nowoczesne arterie komunikacyjne takie jak: Chopina, Jagiellońska Traugutta czy Lubicka. Łącznie ponad 20 km nowych przelotowych ulic.
To z kolei pociągnęło za sobą podjęcie decyzji o poprowadzeniu wzdłuż nowych arterii, długich, prostych linii tramwajowych. Zniknęły uciążliwe zakręty (Stary Rynek, Różana, św. Ducha, Kopernika), gdyż linię jedynki wyprostowano, dzięki przebiciu się pod Łukiem Cezara i poprowadzeniu jej wzdłuż ul. Chopina. 24 września 1936 roku pierwszy tramwaj przejechał nową linią. Zmodernizowane torowiska umożliwiły też zakup nowoczesnych, długich wozów tramwajowych i to właśnie one w poważny sposób zagroziły pomnikowi Kopernika, gdyż zakręt przed pomnikiem był dla nich za ostry. Trudny problem stanął wówczas przed Boltem i Tłoczkiem.
W grę wchodziło jedynie przeniesienie pomnika na inne, nowe miejsce. Rozważano przy tym dwie możliwości, obie dotyczyły nowej lokalizacji pomnika w zachodniej części Rynku. Pierwszy wariant przewidywał ustawienie pomnika Kopernika w miejscu, na którym w czasach pruskich stał pomnik Wilhelma I. Ze względu na przykre skojarzenia zrezygnowano jednak z tego projektu. Tłoczek wiedział natomiast o staruszce studzience stojącej kiedyś w północno-zachodnim narożniku Rynku i to właśnie on wysunął jako drugi wariant przeniesienie pomnika na jej miejsce. Pomnik Kopernika był też studzienką i ustawienie go na jej miejscu zachowywałoby dalej jego funkcję. Istnieje rysunek przedstawiający wizję Tłoczka z pomnikiem ustawionym na dawnym miejscu staruszki?

Jednak, jak to w życiu bywa, zwyciężył wariant trzeci. Najtańszy. Postanowiono pomnika nie ruszać, a jedynie poważnie go okroić. Usunięto całą granitową studzienkę, znajdującą się przed pomnikiem i na jej miejscu ułożono nowy tor, tuż przed samym cokołem.



Stan taki trwał aż do 1955 roku, kiedy to zlikwidowano torowisko dwójki na ul. Chełmińskiej. Miało to uchronić pomnik przed wstrząsami wywoływanymi przez skręcające tramwaje. Zachowano natomiast torowisko jedynki położone nieco dalej od pomnika na ul. Szerokiej. Przetrwało ono do 1970 roku, kiedy to całkowicie usunięto ruch tramwajowy z zabytkowego Śródmieścia. Dopiero w 2004 roku przywrócono pomnikowi pierwotny wygląd, rekonstruując studzienkę.



Chociaż stoi dopiero od 150 lat, to jednak wydaje się, jakby od zawsze wtopiony był w pejzaż Torunia. W każdym razie nie można sobie wyobrazić Torunia bez pomnika Kopernika. Dziś jest on także ulubionym miejscem spotkań nie tylko mieszkańców, ale i turystów.



Brązowa statua astronoma stoi na wysokim granitowym cokole, na którym widnieje złotymi literami wypisany łaciński napis w tłumaczeniu: "Mikołaj Kopernik Toruńczyk, ruszył Ziemię, zatrzymał Słońce i Niebo". Kopernik przedstawiony w todze profesorskiej, w lewej ręce trzyma przyrząd astronomiczny, astrolabium.
Pod cokołem studzienka, gdzie z paszczy delfina bije woda. Zbudowano ją na pamiątkę, jakoby Kopernik założył pierwszy wodociąg w Toruniu. Tymczasem drewniane rury wodociągowe istniały tu znacznie wcześniej, bo już przed połową XIV wieku. Pomnik odsłonięto w 1853 roku, jednak historia jego sięga dalej.

---

NO TO ZACZYNAMY PODRÓŻ

---

RYNEK STAROMIEJSKI
Tytuł projektu:
Toruńska Starówka ochrona i konserwacja dziedzictwa kulturowego UNESCO

Program Operacyjny:
Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko
Priorytet XI: Kultura i dziedzictwo kulturowe
Działanie 11.1: Ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego o znaczeniu ponadregionalnym Cel projektu: Projekt realizowany jest w partnerstwie siedmiu podmiotów. Liderem jest Gmina Miasta Toruń.
Poszczególni partnerzy to:

* Parafia Katolicka p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu,
* Parafia Katolicka p.w. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Toruniu,
* Parafia Katolicka p.w. św. Jakuba Apostoła w Toruniu,
* Diecezja Toruńska, działająca przez Kurię Diecezjalną Toruńską i Muzeum Diecezjalne,
* Dom Zakonny Towarzystwa Jezusowego w Toruniu,
* Muzeum Okręgowe w Toruniu.

Celem projektu są prace konserwatorskie, remontowe i adaptacyjne na wybranych obiektach zabytkowych Zespołu Staromiejskiego obszaru wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Realizacja tak szerokiego zakresu działań ma doprowadzić do poprawy stanu zachowania zabytkowej architektury, właściwego użytkowania poprzez poprawną adaptację oraz skuteczniejszą ochronę oryginalnej substancji zabytkowej o znaczeniu ogólnopolskim i europejskim oraz do wzrostu atrakcyjności Torunia i kraju pod względem kulturalnym, artystycznym, historycznym oraz turystycznym dla mieszkańców, zwiedzających i inwestorów.
Główne działania:
5 lutego 2010 - Gmina Miasta Toruń podpisała z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego umowę o dofinansowanie projektu. Umowa zakłada refundację dotychczas poniesionych wydatków oraz zaliczkę na prace planowane do realizacji.



STARÓWKA Ten prawie kwadratowy plac od stuleci pozostaje głównym punktem na mapie Torunia. Dawniej handlowano tutaj towarami, organizowano turnieje i parady, ogłaszano wyroki, a nawet wykonywano publiczne egzekucje.

Centralne miejsce na rynku zajmuje monumentalny Ratusz. Uwagę przykuwa także neorenesansowy Dwór Artusa - miejsce licznych koncertów i wystaw oraz barokowa Kamienica Pod Gwiazdą - obecnie Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu. Zachodnią pierzeję rynku zamykają kościół Ducha Św. i neogotycki gmach poczty.

Ponad 150 lat temu na staromiejskim rynku stanął pomnik słynnego toruńczyka - Mikołaja Kopernika. swoje miejsce znalazł tutaj również posąg grającego na skrzypcach flisaka, nawiązujący do starej toruńskiej legendy.

---

RATUSZ STAROMIEJSKI



Piękny. prawda. To jeden z najoryginalniejszych i najlepiej zachowanych ratuszy średniowiecznych w Północnej Europie. Stoi pośrodku Rynku Staromiejskiego.

Jest prawdziwym pomnikiem świetności Torunia, dawnego "emporium" handlowego Hanzy. Powstał w końcu XIV wieku, tj. w okresie szczytowego rozwoju średniowiecznego Starego Miasta Torunia, w oparciu o przywilej wielkiego mistrza krzyżackiego, Konrada von Wallenrode. Funkcjonalnie łączył dwie zasadnicze role: parter zajmowały pomieszczenia handlowe (sukiennice, hala ław chlebowych, sala wagi oraz Sala Sądowa), piętro zaś przeznaczone było dla organów władzy miejskiej (Sala Rady, od XVI wieku zwana Salą Senatu, urzędy Kontrybucyjny, Wetowy, Kancelaria, Kamlaria i in.). Pierwotnie, od drugiej połowy XIII wieku, w tym miejscu znajdowały się wolno stojące budynki uformowane w podobny czworobok.



Najstarszą częścią obecnego gmachu jest pięknie zdobiona typową ornamentyką gotycką wieża z około 1274 roku, podwyższona w 1385 do obecnej wysokości 40 m, wzorowana na flandryjskich belfortach - wieżach rynkowych, budowanych zazwyczaj w połączeniu z halami targowymi, będących jednocześnie strażnicami obserwacyjno-sygnalizacyjnymi.



Z miastami Flandrii (głównie Brugią, Gandawą, Ypres) nawiązał Toruń bowiem bliskie kontakty kupieckie już w połowie XIII wieku. W wieży przechowywano archiwalia, zbroje i kosztowności, tutaj także mieściło się więzienie.

---

DWÓR ARTUSA



Obecny budynek Dworu Artusa pochodzi z 1891 roku i został postanowiony na miejscu poprzedniego, z roku 1386. Dawny Dwór Artusa - siedziba ekskluzywnego Bractwa św. Jerzego i innych bractw-Ław - należał do najbardziej reprezentacyjnych gmachów w Toruniu. Zwłaszcza po renowacji renesansowej w 1626 roku i barokowej w 1701, w swym gotyckim zrębie, prezentował się niezwykle okazale i bogato. Szerokość Dworu wynosiła ok. 13,5 m (obecny ma 25 m), wysokość ok. 25,5 (tj. do wysokości gzymsu obecnego), długość ok. 25 m w głąb budynku.



Do wnętrza prowadził portal ozdobiony kolumnami jońskimi, którego gzyms flankowały dwie postaci rycerzy w strojach antycznych. Pomiędzy nimi, na osi wejścia, znajdował się okrągły otwór okienny ozdobiony herbem Torunia. Podobnej wielkości okrągłe płyciny znajdowały się po bokach rycerzy i zawierały przedstawienia herbu Prus Królewskich i Królestwa Polskiego. Fasadę parteru z dwoma dużymi oknami zdobiło boniowanie.

Powyżej fasadę z zachowanymi ostrołukowymi wnękami gotyckimi pokrywały bogate malowidła przedstawiające: na dole: ciąg 22 herbów miast hanzeatyckich, wyżej w blendach: wizerunki królów polskich od Władysława Jagiełły do Zygmunta III Wazy, pomiędzy oknami trzy wizerunki królów w całej postaci (ci królowie, których chciano najmocniej wyeksponować: Władysław Jagiełło jako zwycięzca Krzyżaków pod Grunwaldem i założyciel dynastii jagiellońskiej, Kazimierz Jagiellończyk jako władca, za panowania którego Toruń i Prusy Królewskie stały się częścią Polski, wreszcie Zygmunt III jako władca, aktualnie wówczas panujący) oraz wyżej w blendach: postaci alegoryczne cnót i bohaterów antycznych, rycerzy. Szczyt, flankowany smukłymi wieżyczkami narożnikowymi z latarniami i baniastymi hełmami, zdobiło malowidło św. Jerzego na koniu pod złotą kulą, symbolizującą słońce.

---

DOM HARCERZA
Pałac Jakuba Meissnera



Dawny bogato zdobiony Pałac Jakuba Meissnera to dzisiejszy skromny, klasycystyczny budynek Domu Harcerza w Rynku Staromiejskim 7. Była to siedziba burmistrza toruńskiego i burgrabiego królewskiego, Jakuba Meissnera.



Pałac wzniesiono w 1739 roku w miejscu kilku parcel, a jego architektem był prawdopodobnie znany w Polsce Włoch Giovanni Battista Cocchi. Nakryty mansardowym dachem pałac różnił się od sąsiednich kamienic patrycjuszowskich, zwróconych szczytem do Rynku. Jego bogatą niegdyś fasadę późnobarokową przebudowano około 1800 roku (po nabyciu pałacu w 1798 roku przez pruski urząd skarbowy) w stylu klasycystycznym. W tej skromnej szacie zachował się do dziś. Pałac pochodzi z okresu, którego cechą charakterystyczną było budownictwo okazałych i zdobnych pałaców bogatych patrycjuszy (np. pałac Gereta, Fengerów). Pałace te były zwrócone frontem do ulicy, czym różniły się od dawnej zabudowy szczytowej. Jednak żadna podobna rezydencja toruńska nie dorównywała temu obiektowi.

---

kamienice

t13

t14

t15

---

KOŚCIÓŁ PW. DUCHA ŚWIĘTEGO



Kościół Świętego Ducha świątynia rzymskokatolicka w Toruniu. Do 1945 budynek służył jako kościół ewangelicki, po czym przeszedł w ręce zakonu jezuitów.



Obecnie jest siedzibą prowadzonego przez jezuitów toruńskiego duszpasterstwa akademickiego.







tablica upamiętniająca

---

Flisak toruński



Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

t22

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka.

Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

---

Poczta Polska



Duży neogotycki gmach poczty pochodzi z lat 1881-1884. Wnęki elewacji bocznej i wnęki budynków podwórzowych posiadają dekorację sgraffitową z ornamentami roślinno-geometrycznymi; w dolnej części od strony Kościoła św. Ducha znajdowało się pierwotnie okno wychodzące na działkę kościelną, co było przyczyną sporu z pastorem, w wyniku którego okno zostało zamurowane, a powstałą blendę pokryto dekoracją sgraffitową z napisem niemieckim, w tłumaczeniu "jeden uważa, drugi rozśmiesza, trzeci potwierdza, a ja nic nie widzę" (napis nie zachował się do dziś).



Pierwotnie od strony południowej budynek posiadał charakterystyczną wieżyczkę telegraficzną (więcej tutaj). Istniała ona jeszcze w okresie międzywojennym. Dziś widoczny jest ślad w postaci fragmentu jakby niezakończonej wieży.

t25

---

t28

---

Ulica Panny Marii

t29

t30



t32

---

KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY



Kościół Mariacki zwraca uwagę swoją monumentalną i potężną bryłą górującą nad północną częścią Starego Miasta. Z Rynku Staromiejskiego najlepiej widoczne jest jego trójwieżyczkowe zwieńczenie prezbiterium. Kościół zgodnie z regułami żebraczego zakonu franciszkańskiego nie posiada głównej wieży, a jedynie trzy małe sygnaturki.



Kościół halowy pochodzi z drugiej połowy XIV wieku, zbudowany na miejscu poprzednich, mniejszych. Jest jednym z trzech największych gotyckich kościołów w północnej Polsce (obok Kościoła Mariackiego w Gdańsku i Katedry Świętojańskiej w Toruniu).



Należy do najwybitniejszych osiągnięć tego typu budownictwa sakralnego w Polsce XIV wieku.



jest przewielki arcitektonicznie. Zwraca uwagę jego monumentalny gmach, gładki, surowy - pozbawiony szkarp, które zostały umieszczone wewnątrz.



w ołdzie patriotom polskim







czy Widzisz na poniższym zdjęciu Anioły? ja, tak, widzę

---

---

HOTEL 3 KORONY



www

---

INFORMACJA TURYSTYCZNA
SKOCZMY PO MAPĘ



www

---

---

filuś



Piesek Filuś trzymający w pyszczku melonik i oparty o latarnię parasol - tak będzie wygląda toruński mini pomnik poświęcony Zbigniewowi Lengrenowi, twórcy kultowej postaci Filutka z komiksu na ostatniej stronie Przekroju.



Mini-pomnik stanął na rogu ulic Chełmińskiej i Szewskiej 2 lutego - w rocznicę urodzin słynnego grafika i pisarza, który studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Autorem projektu jest toruński artysta Zbigniew Mikielewicz.



Piesek profesora Filutka oczekuje na swego pana i powrót poczucia humoru Zbigniewa Lengrena - łagodnego, bez chamstwa i brutalności. Jego widok będzie wywoływuje ciepły uśmiech u przechodniów.

---

ŁADNE MIEJSCE POD NUMEREM 34
ŻEBY NIE BYŁO REKLAMY :p
HOĆ JEJ TU MASA ;)

---

KAMIENICA POD GWIAZDĄ



Pierwotnie gotycką kamienicę pod koniec XVII wieku przebudowano w stylu barokowym. Zachwyca zwłaszcza fasada, bogato zdobiona stiukowymi ornamentami o motywach roslinnych. Wewnątrz drewniane, kręte schody z posągami rzymskiej bogini Minerwy oraz lwa wspierającego się o tarczę. Na szczycie budynku umieszczono pozłacaną gwiazdę - stąd jego nazwa.



W przeszłości kamienica był w posiadaniu wielu właścicieli, a jednym z nich był Filip Buonaccorsi, zwany Kallimachem, słynny włoski humanista oraz wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka. Obecnie mieści się tu oddział Muzeum Okręgowego z bogatymi zbiorami sztuki orientalnej.
Muzeum Okręgowe w Toruniu Kamienica Pod Gwiazdą Rynek Staromiejski 35

about famouse

Dzieje Torunia, jego rangę i znaczenie wśród innych miast Polski od wieków kształtują ludzie.
Przyczyniają się oni do rozkwitu toruńskiej kultury, nauki i sztuki, wnoszą swój udział materialny i duchowy wkład we wszechstronny rozwój miasta.

ZNANI TORUNIANIE, URODZENI W TORUNIU, WYCHOWANI W TORUNIU, DZIAŁAJĄCY W TORUNIU, MIESZKAJĄCY W TORUNIU

• Tony Halik
• Mikołaj Kopernik
• Regina Smendzianka
• Mateusz Kurek
• Mał orzata Kożuc owska